Waar moet je op letten als je snoeiwerk rond het broedseizoen inplant?

Snoeiwerk in het voorjaar is geen kwestie van de agenda openslaan en een dag prikken. De zorgplicht voor beschermde soorten en broedvogels geldt gewoon door, ook nu de Wet natuurbescherming per 1 januari 2024 is opgegaan in de Omgevingswet. De vraag is dus niet of je ermee te maken hebt, maar hoe je die verplichting in je bezoekritme verwerkt zonder je hele voorjaar om te gooien.

Welke regel er precies geldt sinds de Omgevingswet

De Omgevingswet is in werking getreden op 1 januari 2024. De Wet natuurbescherming is per diezelfde datum in die wet opgegaan. Voor hoveniers en groenvoorzieners is dat vooral een verhuizing van de vindplaats: de zorgplicht voor beschermde soorten en broedvogels blijft onverkort gelden.

Praktisch betekent die zorgplicht dat je bij je werk rekening houdt met wat er leeft op het terrein. Je gaat niet met de heggenschaar door een haag waarin een nest in gebruik is, en je verwijdert geen dichte klimop van een gevel zonder te kijken wat erin zit.

Dat klinkt vanzelfsprekend. Het lastige zit niet in de norm, maar in de planning: je weet pas op de dag zelf of het terrein zich laat snoeien, terwijl je het bezoek weken eerder hebt ingepland en aan een klant hebt toegezegd.

Waarom het broedseizoen geen vaste datum in je agenda is

Veel bedrijven werken met een blok in de agenda waarin snoeiwerk niet mag. Dat is een begrijpelijke vereenvoudiging, maar het klopt niet met hoe de regel werkt. Vogels broeden niet op afspraak, en de wet noemt geen begin- en einddatum. Wat telt is of er op het moment van werken een nest in gebruik is.

Dat heeft twee gevolgen die tegen elkaar in werken. Een strak blok van meerdere maanden is soms te ruim, waardoor je werk verschuift dat gewoon had gekund. Tegelijk is het soms te krap, want een laat broedsel houdt zich niet aan de rand van jouw blok.

De enige werkbare oplossing is een combinatie: een tijdvak in de planning waarin gevoelig werk in principe niet valt, plus een controlestap op de dag zelf voor het werk dat er toch in valt.

Blokkeren en controleren zijn twee verschillende dingen

Een blokkade is een planningsbeslissing die je maanden vooruit neemt. Een controle is een waarneming die je ter plaatse doet, met de mogelijkheid om het bezoek gedeeltelijk of geheel af te blazen.

Wie alleen blokkeert, heeft geen antwoord op het uitzonderlijke geval. Wie alleen controleert, stuurt zijn ploeg te vaak voor niets op pad. Je hebt ze allebei nodig, en ze horen aan hetzelfde bezoek te hangen.

Welke werksoorten in het voorjaar gevoelig liggen

Niet elk bezoek vraagt om dezelfde aandacht. Het helpt om je werksoorten een keer te sorteren, zodat de planning weet welke taak een controlestap krijgt en welke niet.

• Hagen knippen. De klassieke risicowerkzaamheid: dichte, jonge scheuten zijn precies wat vogels zoeken.
• Snoeien van bomen, heesters en struweel. Zeker als het om zwaardere ingrepen gaat waarbij hele takken verdwijnen.
• Verwijderen van klimop en gevelgroen. Wat van buiten een groene muur lijkt, is van binnen vaak bewoond.
• Rooien en dunnen van beplanting. Hier is uitstel bijna altijd mogelijk, en dus ook redelijk om te vragen.
• Maaien van ruige stukken en hoog gras. Grondbroeders zitten niet in de haag maar in het veld.
• Werk aan bijgebouwen, schuttingen en overkappingen op het terrein. Nesten zitten niet alleen in groen.

Gazon maaien, borders schoffelen, onkruid op verharding en het legen van afvalbakken zitten hier meestal niet bij. Door dat onderscheid expliciet te maken, houd je de controlestap geloofwaardig bij je ploeg: hij komt alleen op als hij ergens over gaat.

De controlestap voor vertrek: wat leg je vast

Een controle die alleen in iemands hoofd zit, bestaat achteraf niet. Leg daarom bij elk gevoelig bezoek een korte notitie vast, gekoppeld aan dat bezoek en dat terrein.

1. Wie de controle heeft gedaan en op welk moment, kort voor aanvang van het werk.
2. Wat er is waargenomen: geen bijzonderheden, activiteit rond een haag, een nest op een aangewezen plek.
3. Welk besluit daarop volgde: doorgaan, een deel van het terrein overslaan, of het hele bezoek verplaatsen.
4. Een foto van de situatie als er iets is aangetroffen, met de plek erbij.
5. Wat er aan de klant is gemeld en wanneer.

Die vastlegging heeft twee functies. Ze onderbouwt bij een discussie achteraf dat je zorgvuldig hebt gehandeld, en ze verklaart aan de klant waarom een geplande ronde niet volledig is uitgevoerd. Omdat het onderdeel van je administratie is, bewaar je de registratie binnen de bewaarplicht van 7 jaar die voor je administratie geldt.

Boomwerk loopt via een eigen zorgplicht

Naast de zorgplicht voor soorten speelt bij bomen de aansprakelijkheid van de eigenaar. Die volgt uit artikel 6:162 BW voor onrechtmatige daad en artikel 6:174 BW voor aansprakelijkheid voor opstallen. Visual Tree Assessment is de gangbare methodiek voor periodieke boomveiligheidscontrole.

Formeel ligt die plicht bij de eigenaar van de boom, dus bij je klant. In de praktijk ben jij degene die op het terrein komt en dus degene die iets ziet. Dat maakt het verstandig om in het contract vast te leggen wie de controle uitvoert, met welke frequentie, en hoe een waarneming bij de eigenaar terechtkomt.

Voor de planning betekent het dat boomcontroles een eigen ritme hebben dat losstaat van het onderhoudsritme. Ze horen wel in dezelfde jaarplanning, anders vallen ze in het gat tussen twee systemen.

Hoe je dit alles in het bezoekritme zet

Het jaar krijgt hierdoor een duidelijker vorm. Onderstaande verdeling is een werkwijze, geen wettelijk schema, maar hij voorkomt dat gevoelig werk zich opstapelt in de weken waarin het niet kan.

Periode	Werk dat je vrij inplant	Werk met een controlestap
Winterhelft	Zware snoei, rooien, dunnen, boomcontroles, planten en verplanten	Weinig, maar let op wintergasten in dichte begroeiing
Voorjaar	Gazon, borders, verharding, bemesting, materieelkeuringen	Alle snoei aan hagen, heesters en bomen, en het maaien van ruige stukken
Zomer	Maairondes, onkruidbeheersing, watergeefwerk	Vormsnoei aan hagen, werk aan klimop en gevelgroen
Najaar	Bladrondes, tweede snoeironde, plantwerk, evaluatie	Late broedsels bij zachte seizoenen, controle blijft goedkoop

Belangrijk is dat de planning zelf weet welke taak in welke categorie valt. Zodra dat aan de werksoort hangt en niet aan het geheugen van de voorman, komt de controlestap vanzelf mee als een bezoek verschuift.

Wat je hierover met de klant afspreekt

Een klant die in mei zijn haag niet geknipt ziet, wil weten waarom. Dat gesprek voer je makkelijker als de afspraak al in het contract staat.

Leg vast dat snoeiwerk binnen een tijdvak valt in plaats van op een datum, dat je verschuift wanneer de situatie daarom vraagt, en dat je de reden schriftelijk vastlegt. Zo wordt uitstel een uitvoering van de afspraak in plaats van een afwijking ervan.

Leidt het uitstel tot een extra rit of extra uren, dan is dat meerwerk. Bij aanneming van werk kun je een prijsverhoging alleen vorderen als je tijdig hebt gewezen op de noodzaak daarvan, zo bepaalt artikel 7:755 BW. Is de opdrachtgever een consument, dan schrijft artikel 7:752 lid 2 BW voor dat meerwerk schriftelijk wordt overeengekomen, tenzij hij de noodzaak zelf had moeten begrijpen.

Andere registraties die aan hetzelfde bezoek hangen

Het broedseizoen is niet de enige verplichting die aan een bezoek vastzit. Wie ze los bijhoudt, houdt vier administraties bij die alle vier onvolledig zijn.

• Gewasbescherming. Wie professioneel gewasbeschermingsmiddelen toepast, heeft een bewijs van vakbekwaamheid nodig en houdt een administratie bij met onder meer perceel, middel, dosering en datum. De NVWA houdt toezicht.
• Speeltoestellen op het terrein. Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen verplicht de beheerder tot een logboek met keuringen, onderhoud, reparaties en ongevallen. De veiligheidseisen staan in de normenreeks NEN-EN 1176.
• Materieel. Op grond van het Arbobesluit moet hijs- en hefgereedschap ten minste eenmaal per jaar worden gekeurd, en NEN 3140 beschrijft de periodieke inspectie van elektrische arbeidsmiddelen.

Al deze registraties hebben een terrein, een datum en een uitvoerder gemeen. Dat is precies waarom ze thuishoren bij het bezoek en niet in een aparte map. Welke van deze punten je bij elke kwartaalwissel nagaat, staat in de controlelijst voor de seizoenswissel.

Wat een planning die dit meeneemt voor je oplost

Zolang de zorgplicht buiten je planning staat, is hij een verrassing die elk voorjaar terugkomt. Dat is een van de terugkerende oorzaken in het overzicht van de planfouten die een hoveniersseizoen laten vastlopen.

In de jaarplanning van Groencontract markeer je gevoelige werksoorten een keer. De planning zet die taken buiten de gevoelige periode waar dat kan, hangt er een controlestap aan waar dat niet kan, en bewaart de waarneming bij het bezoek. Verschuift een bezoek, dan verschuift de controlestap mee. Hoe die keuzes tot stand zijn gekomen, staat toegelicht op de pagina over de maker van Groencontract.

Hoe dit gedurende een heel jaar uitpakt, van winterwerk tot de laatste bladronde, is uitgeschreven in het geschetste contractjaar van januari tot en met december.

Conclusie: zet de zorgplicht in de planning, niet in je geheugen

De verplichting is niet ingewikkeld: geen nest verstoren, en kunnen laten zien dat je hebt gekeken. Ingewikkeld wordt het pas wanneer die eis nergens in je planning staat en elk voorjaar opnieuw als een probleem opduikt in een week die al vol zit.

Groencontract zet gevoelige werksoorten, controlestappen en boomcontroles in dezelfde jaarplanning als je gewone onderhoudsritmes, zodat het voorjaar geen jaarlijkse improvisatie meer is. Wil je zien hoe dat met jouw eigen terreinen en werksoorten uitpakt, vraag dan een demo aan via het contactformulier. Je krijgt binnen twee werkdagen antwoord.